Астық сақтау жүйесі: Қазақстан мен Ресейдің тәжірибесі

Мақсаты – Қазақстан мен Ресейде астық сақтау жүйесінің жұмыс істеуіндегі заманауи тенденцияларды айқындау. Деректерді теориялық пайымдау және қорыту үшін. Әдістері – абстрактілі-логикалық, интерпретациялау және синтез пайдаланылды. Астық ресурстарының сақталу құрылымындағы құрамдас элементтер мен өзара байланыстарды қарастыру кезінде жүйелік, салыстырмалы және экономикалық-статистикалық талдау, динамикалық салыстырулар, ақпаратты топтастыру және жинақтау қолданылды. Нәтижелері – осы елдердің астық қоймасы инфрақұрылымының техникалық жай-күйін зерттеу элеваторлар мен астық қабылдау кәсіпорындары жабдықтарының физикалық тозуы мен ескіруінің жоғары деңгейін тіркейді. Бірқатар өңірлерде түсетін дәнді дақылдарды уақтылы қабылдау, бастапқы өңдеу және нормативтік консервациялау үшін қажетті қуаттардың тапшылығы сақталуда. Аталған шектеулер сандық шығындарды арттырады, астық өнімдерінің сапалық параметрлерін нашарлатады және ғимараттардың өндірістік-экономикалық тиімділігін төмендетеді. Жұмыста сонымен қатар Қазақстан Республикасының жетекші астық өндіруші облыстары жүйеленді және объектілер саны, біржолғы резервтеу сыйымдылығы мен нақты жүктеме дәрежесі бойынша астық шаруашылығын дамытудың өңірлік заңдылықтары көрсетілді. Алынған нәтижелер материалдық-техникалық базамен аумақтық қамтамасыз етілуді бағалауға, ең мәселелі аймақтарды белгілеуге және саланы жаңғырту әлеуетін одан әрі арттыру резервтерін анықтауға мүмкіндік береді. Қорытынды – нәтижелерді түйіндеу өндірілген астық көлемін сақтаудың қолданыстағы техникалық сыйымдылықтарының аумақтық сәйкестік дәрежесін белгілеуге, аймақтық алшақтықтарды, пайдаланылмайтын қорлар мен негізгі инфрақұрылымдық шектеулерді табуға мүмкіндік берді. Астық өндірісі ауқымының өзгеруіне өткізу қабілетін, технологиялық сенімділігін және бейімделгіштігін арттыруға бағытталған астықты қоймалау модулін жаңартудың келешегі бар бағыттары негізделді.

1. Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан [Электронный ресурс]. – 2025. - URL: https://www.stat.gov.kz (дата обращения: 18.06.2026).

2. Исполнение поручений Президента: рекордный урожай зерновых и других сельхозкультур собрали в Казахстане [Электронный ресурс]. – 2026. - URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/press/news/details/1098679 (дата обращения: 18.06.2026).

3. Калиев, Г.А. Вопросы продовольственной безопасности Казахстана/ Г.А. Калиев, А.Б. Молдашев //Проблемы агрорынка. - 2021. - №4 - С.13-22. https://doi.org/10.46666/2021-4.2708-9991.01

4. Naukenova, B. Assessment of the resource potential of agricultural production and determination of the level of efficiency of its use (on the example of regions of the Republic of Kazakhstan) / B.Naukenova, А.Pyagay //Buketov business review.– 2020.-№99(3).-Р. 101–109. https://doi.org/10.31489/2020ec3/101-109

5. Мизанбекова, С.К. Межотраслевые экономические отношения в сфере хранения зерна и зернопродуктов/ С.К. Мизанбекова, Б.Б. Калыкова, Д.А. Айтмуханбетова// Проблемы агрорынка. – 2022. - №1. - С. 105-112. https://doi.org/10.46666/2022-1.2708-9991.12

6. Kim, Y.J. Containerized Grain Logistics Processes for Implementing Sustainable Identity Preservation / Y.J Kim, B.K. Lee //Sustainability. – 2022. - Vol. 14.- Article 13352. https://doi.org/10.3390/su142013352

7. Kumar, C. Warehouse Storage Management of Wheat and Their Role in Food Security / C. Kumar, C. L. Ram, S. N. Jha, R. K. Vishwakarma // Frontiers in Sustainable Food Systems. – 2021. – Vol. 5. – Article. 675626. https://doi.org/ 10.3389/fsufs.2021.675626

8. Baidhe, E. Appraisal of Post-Harvest Drying and Storage Operations in Africa: Perspectives on Enhancing Grain Quality / E. Baidhe, C. L. Clementson, J. Senyah, A. Hammed // AgriEngineering. – 2024. – Vol. 6.- № 3. – P. 3030–3057. https://doi.org/ 10.3390/agriengineering6030174

9. Ziegler, V. Grain storage systems and effects of moisture, temperature and time on grain quality - A review / V. Ziegler, R.T. Paraginski, C.D. Ferreira // Journal of Stored Products Research. - 2021. - Vol.91. - Article 101770. https://doi.org/10.1016/j.jspr.2021.101770

10. Anukiruthika, T. AI-driven grain storage solutions: Exploring current technologies, applications, and future trends / T. Anukiruthika, D. S. Jayas // Journal of Stored Products Research. – 2025. – Vol. 111. – Article 102588. https://doi.org/10.1016/j.jspr.2025.102588

11. Schmidt, D. Digital Technologies, Sustainability, and Efficiency in Grain Post-Harvest Activities: A Bibliometric Analysis / D. Schmidt, L. F. Casagranda, M. A. Butturi, M. A. Sellitto // Sustainability. – 2024. – Vol. 16. – Article 1244. https://doi.org/ 10.3390/su16031244

12. Chen, G. A. Scientometric Review of Grain Storage Technology in the Past 15 Years (2007-2022) Based on Knowledge Graph and Visualization / G. Chen, J. Hou, C. Liu // Foods. – 2022. – Vol. 11.- № 23. – Article 3836. https://doi.org/ 10.3390/foods11233836

13. Закшевский, В.Г. Продовольственная независимость России: современное состояние, риски безопасности, перспективные тренды /В.Г. Закшевский, И.П Богомолова, И.Н. Василенко, Д.В. Шайкин// Продовольственная политика и безопасность. - 2023. - Т. 10. -№ 1. - С. 9-28.

14. Долгосрочная стратегия развития зернового комплекса Российской Федерации до 2035 года. [Электронный ресурс]. – 2019. - URL: https://www.static.government.ru/media/files/y1IpA0ZfzdMCfATNBKGff1cXEQ142yAx.pdf (дата обращения: 22.06.2026).

15. Ушачев, И. Г. Приоритетные направления развития АПК на современном этапе / И. Г. Ушачев, А. В. Колесников, В. В. Маслова // АПК: экономика, управление. – 2025. –№ 1.- С. 3-13. https://doi.org/10.33305/251-3

16. Олейникова, Е.Н. Современное состояние отрасли хранения зерна и развитие системы зерновых элеваторов /Е.Н. Олейникова, М.А Янова, Н.И. Пыжикова // Социально-экономический и гуманитарный журнал.- 2023. - № 1.- С. 40-49. https://doi.org/ 10.36718/2500-1825-2023-1-40–49