Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі жобалық менеджментті институттандыру: кедергілер мен басым бағдарлар

Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі жобалық басқаруды институттандыру мемлекеттік менеджмент жүйесін түрлендіру және саланы дамытудың жобалықбағдарланған моделіне көшу жағдайында ерекше өзектілікке ие болады. Ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыру, мемлекеттік бағдарламалардың нәтижелілігін күшейту, азықтүлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ауыл шаруашылығын тұрақты жаңғырту қажеттілігімен байланысты қазіргі заманғы сын-қатерлер қазіргі заманғы басқару құралдары мен тәсілдерін енгізуді талап етеді. Бұл тұрғыда жобалық қызметті ұйымдастыру АӨК-дегі процестердің ашықтығын, үйлестірілуін және басқарылуын арттырудың, сондай-ақ қатысушылардың нысаналы көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін жауапкершілігін арттырудың маңызды тетігі ретінде қарастырылады.

Мақсаты – негізгі шектеулерді анықтау және жобалық тәсілдің перспективаларын анықтау.

Әдістері - аграрлық саланың қалыптасқан жай-күйін кешенді бағалау және мәселелік аспектілерді диагностикалау үшін агроөнеркәсіптік өндірісті жаңғыртудың ұлттық стратегияларын, талдамалық есептер мен ғылыми жарияланымдарды жүйелі зерттеу, салыстыру, зерделеу.

Нәтижелер – әкімшілік деңгейі мен жобаларды іске асыру практикасы арасындағы институционалдық алшақтықтың болуы көрсетілген, бұл қатысушылардың әлсіз серіктестік өзара іс-қимылынан, жобалық кеңселердің жетілмегендігінен, білікті кадрлардың жетіспеушілігінен және цифрлық технологияларды шектеулі қолданудан көрінеді. Нормативтік-құқықтық сүйемелдеу, халықаралық тәжірибенің жеткіліксіз бейімделуі, жүзеге асырылатын бастамалардан қайтарымды мониторингілеу механизмдерінің шектелуі мәселелері қосымша белгіленді.

Қорытындылар жобалық инфрақұрылымды оңтайландыру, ведомствоаралық реттеуді тереңдету, цифрландыруды кеңінен тарату және кәсіби құзыреттерді қалыптастыру қажеттілігін көрсетеді, бұл болашақта елдің агроөнеркәсіптік кешенінің жұмыс істеу тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасын жоспарлау, есепке алу, салық төлемдерін бақылау, салаға инвестициялар тарту процесі маңызды болып табылады.

1. Geraldi, J. Bright and Dark Spots in Project Studies: Continuing Efforts to Advance Theory Development and Debate / J.Geraldi, J. Söderlund, A.Marrewijk // Project Management Journal. – 2021. – Vol. 52. – N 3. – P. 227–236. https://doi.org/10.1177/87569728211004064

2. Styhre, A. Thinly and thickly capitalized projects: Theorizing the role of the finance markets and capital supply in project management studies / A. Styhre // Project Management Journal-2020.-Vol.51.-N4.-P.378–388. https://doi.org/10.1177/8756972820931278

3. Maylor, H. Project management. Pearson / H.Maylor, N.Turner, 2022.-London: Pearson.-496p.

4. European Commission. PM² Project Management Methodology Guide 3.0.1– Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2021.- 147 p

5. Report on the implementation of the development plan of the Ministry of Digital Development, Innovations and Aerospace Industry of the Republic of Kazakhstan for 2023. – Astana: Government of the Republic of Kazakhstan, 2023.- 86 p.

6. Kerzner, H. Project Managements: A Systems Approach to Planning, Scheduling, and Controlling / H.Kerzner.- New York: John Wiley & Sons Publication.– 2022. – 720 p.

7. Aimurzinov M.S. Main implementation directions of agrarian policy in the Republic of Kazakhstan / M.S. Aimurzinov, N.T. Baikadamov, A.A. Luchaninova, T.V. Ovchinnikova, R.S. Musin, B.A. Zhakupova//Academy of Strategic Management Journal.- 2021.-Vol. 20.-N(S1).-P.663–670.

8. Jacobsson, M. Project studies beyond the straitjacket: An escape artist’s manual / M. Jacobsson, A. Söderholm / Project Management Journal. - 2020.- Vol. 51. – N 4. – P. 411-419. https://doi.org/10.1177/8756972820929479

9. Carlsen, A. We are projects: Narrative capital and meaning making in projects / A.Carlsen, T.S. Pitsis // Project Management Journal2020.- Vol. – 51.-N4.-P. 357–366.

10. Turner, J.R. The Project Manager’s Leadership Style as a Success Factor on Projects: A Literature Review / J.R. Turner, R.Müller / Project Management Journal-2021.– Vol. 36.- P.49-61. https://doi.org/10.1177/875697280503600206

11. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2021/2: Non-state actors in education: Who chooses? Who loses? – Paris: UNESCO, 2021.- 573 p.

12. Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан [Электронный ресурс]. – 2026. - URL: https://www.stat.gov.kz (дата обращения: 11.03.2026).

13. Отчет о реализации Плана развития Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан на 2023–2027 годы [Электронный ресурс]. – 2025.-URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/documents/details/975694?lang=ru (дата обращения: 12.03.2026).

14. Информация о реализации бюджетных программ (подпрограмм) за 2025 год [Электронный ресурс]. –2025.- URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/documents/details/972755?lang=ru (дата обращения: 12.03.2026).

15. Кунтуов, Н., Sudnikas, T. Опыт и перспективы реализации проектного управления в публичном менеджменте в Казахстане / Н.Кунтуов, T. Sudnikas // Государственное управление и государственная служба. – 2025. – №.-2. –С. 68-81 /https://doi.org/10.52123/1994-2370-2025-1339

16. PMI. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide). Project Management Institute.- Geneva: ISO, 2021.- 370 p