Ауылдық туризмдегі цифрлық тәсілдер: оңтайландыру үрдістері

Мақсаты – жаһандану контекстінде республикада агротуризмді қалыптастыру және ілгерілету үшін цифрландырудың маңыздылығы көрсетілген.

Әдістері – ауылдық аумақтарда туризм саласын кеңейтуге, ұсынылатын қызметтерді ілгерілетуге цифрлық технологиялардың әсерін бағалау кезіндегі статистикалық және факторлық талдау.

Нәтижелер – авторлар қазіргі жағдайда ауыл шаруашылығы туризмі елдің ауылдық аудандарының әлеуметтік-экономикалық міндеттерін шешу үшін ерекше маңызға ие болатынын айтады. Оның дамуы ауылдан көші-қон деңгейін төмендетуге, экономикалық белсенділікті әртараптандыруға және ауыл тұрғындары үшін жаңа табыс көздерін құруға ықпал етеді. Ақпараттық-коммуникациялық әзірлемелер мен механизмдерді енгізу басқару процестерін, агротуристік сервисті таратуды және тұтынушылармен өзара іс-қимылды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Агроэкономикалық туризмнің жоғары рөлі оның жұмыспен қамту мәселелерін шешу қабілетінде, инновацияларды тұрақты қолдануды қамтамасыз ететін инфрақұрылымды жетілдіруде, сондай-ақ субъектілерде цифрлық платформалармен жұмыс істеу дағдыларын тәрбиелеуде көрінеді.

Қорытындылар – нарық қатысушыларына халықаралық туристік секторда Қазақстанның бәсекелестік артықшылықтарын құра отырып, туристік өнімдердің тартымдылығын арттыру үшін ақпараттық-цифрлық ресурстарды пайдалану практикасын игеру қажет. Аграрлық туризмді түрлендіру ауылдық кәсіпкерліктің перспективалы бағыты ретінде қалыптасқан әлемдік дәстүрлер мен бірегей ұлттық ерекшеліктерге сүйене отырып, үдемелі түрде жүзеге асырылады. Осылайша, агротуризм экономикалық, әлеуметтік және экологиялық тұрғыдан ауылдық жерлерді сауықтыруға бағытталған әрекеттердің бірі болып табылады. Туристік компаниялардың, жергілікті басқару органдарының оны таратудағы әлеуеті мен қызығушылығына қарамастан, жүйелі тәсіл қажет, осыған байланысты өңірлердің ерекшеліктерін ескере отырып, осы мәселені бағдарламалық шешу неғұрлым ұтымды болуы мүмкін. 

1. Қазақстан Республикасы Үкіметі. Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы [Электрондық ресурс]. - 2023. - URL: https://www.adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000262 (қаралған күні: 19.03.2026).

2. UN Tourism. Tourism and Rural Development [Electronic resource]. – 2020. Available at: https://www.untourism.int/news/tourism-andrural-development (date of accеss: 19.03.2026).

3. Койшинова, Г.К. Агротуризм в Казахстане (региональный аспект): потенциал и перспективы / Г.К. Койшинова, Б.С. Сарина, Е.Б. Домалатов // Проблемы агрорынка. - 2025. - №1. - С.49-60. https://doi.org/10.46666/2025-1.2708-9991.04.

4. Organisation for Economic Co-operation and Development. Digitalisation and environment [Electronic resource].– 2026. Available at: https://www.oecd.org/en/topics/digitalisation-andthe-environment.html (date of accеss: 19.03.2026).

5. Bekbossinova, A. The Impact of Digitalization and Investment on Agricultural Development in Kazakhstan / A. Bekbossinova, R. Doszhan // Eurasian Journal of Economic and Business Studies. - 2025. - Vol. 69. - Issue 1. - Р.8196. https://doi.org/10.47703/ejebs.v69i1.474.

6. Seiitzhagyparova, Sh. Agroturistic Development: Management Of Rural Social Infrastructure In Kazakhstan / Sh. Seiitzhagyparova, Sh. Kossymbayeva, Zh. Bulkhairova, B. Nurmaganbetova, O. Zhadigerova // Bulletin Of National Academy Ofsciences Of The Republic Of Ka- zakhstan. - 2024. - Vol. 3.- N409. - Article 6186. https://doi.org/10.32014/2024.2518-1467.779

7. Ndhlovu, E. Agritourism and sustainability: A global bibliometric analysis of the state of research and dominant issues / E. Ndhlovu, K. Dube // Journal of Outdoor Recreation and Tourism. - 2024. - Vol. 46. - Article 100746.

8. https://doi.org/10.1016/j.jort.2024.100746.

9. Yang, X. How Digital Intelligence Enables Integration of Agricultural and Tourism Industries? An Empirical Study of Less-Developed Areas in China / X. Yang, C. Chen, S. Huang, C. He // Sage Open. - 2025. - Vol. 15. - Issue 2. - Article 03. https://doi.org/10.1177/21582440251328103.

10. Zhang, Q. Has Digitalization Boosted the Rural Tourism Income? - Evidence from Prefecture-Level City Panel Data in China / Q. Zhang, H. Feng, X. Feng, W. Xu, L. Wei // Land. - 2025. - Vol. 15. - Issue 2. – Article 17. https://doi.org/10.3390/land14010017.

11. Turtureanu, A.G. Sustainable Development Through Agritourism and Rural Tourism: Research Trends and Future Perspectives in the Pandemic and Post-Pandemic Period / A.G. Turtureanu, C.M. Crețu, R. Pripoaie, E.Ș. Marinescu, C.G. Sîrbu, L.G. Talaghir // Sustainability. - 2025. - Vol. 17. - Issue 9. - Article 3998. https://doi.org/10.3390/su17093998.

12. Yasin, A.S. Agritourism and Rural Development: A Global Bibliometric Analysis of the State of Research, Limitations, and Future Directions / A.S. Yasin, Z. Bacsi // Agriculture. - 2025. - Vol. 15. - Issue 8. - Article 866. https://doi.org/10.3390/agriculture15080866.

13. Rosário, A.T. Exploring the Landscape of Smart Tourism: A Systematic Bibliometric Review of the Literature of the Internet of Things / A.T. Rosário, J.C. Dias // Administrative Sciences. - 2024. - Vol. 14. - Issue 2. - Article https://doi.org/10.3390/admsci14020022.

14. Song, Y. Song, Y., & Wang, Q. Smart Agriculture Development: How Can Rural Digital Transformation Enhance the Resilience of Food Security? / Y. Song, Y. Song, Q. Wang // Foods. - 2026. - Vol. 15. - Issue 3. - Article 426. https://doi.org/10.3390/foods15030426.

15. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының негізгі индикаторлары [Электрондық ресурс].- 2025.-URL: https://www.stat.gov.kz/industries/labor-and-income/stat-empt-nempl/publications/301781/ (қаралған күні: 19.03.2026). [15] Туризм статистикасы [Электрондық ресурс]. – 2026. - URL: https://www.stat.gov.kz/industries/business-statistics/stat-tourism/ (қаралған күні: 19.03.2026).

16. Zeng, X. The impact of vocational skills training of public employment services on offfarm employment: Evidence from rural China / X. Zeng, Y. Bai, J. Wu, Y. Qiu, L. Zhang // World Development. - 2025. - Vol. 185. - Article 106902. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2025.102095.

17. Rupasingha, A. Place-based subsidies and employment growth in rural America: Evidence from the broadband initiatives programme / A. Rupasingha, J. Pender, R. Williams, J. Goldstein, D. Nair // Papers in Regional Science. - 2023. - Vol. 102. - Issue 4. – P.677–709. https://doi.org/10.1111/pirs.12740.