Қазақстан Республикасындағы агросақтандыру: заманауи тәсілдері және кеңейтудің болашағы

Мақсаты – Қазақстанда аграрлық секторды тұрақты дамыту үшін сақтандыру стратегиясын жетілдіру қажеттілігінің теориялық-әдіснамалық негіздемесі. Әдістері - – көпжылдық екпелерді сақтандыру өтемінің мәселелерін пысықтау, әртүрлі мемлекеттердің сақтандыру келісімшарттарының саясатын салыстыру кезінде экономикалық-статистикалық, талдамалық, бағалау және салыстыру.

Нәтижелер – Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі іске асыратын республиканың агроөнеркәсіптік кешеніндегі сақтандыру қорғаудың тетігі қаралды. Агроөнеркәсіптік өндірістегі сақтандыру қызметтерін бағалаудың заманауи теориялық тәсілдері зерттелді. АӨК-де сақтандыру сервисін қолданудың отандық және шетелдік тәжірибесіне салыстырмалы талдау жүргізілді. Агро сақтандыру жүйесінде мемлекеттік басқару әдістерін оңтайландырудың және агроқұрылымдардың сақтандыру қызметіне сенімін арттырудың өзектілігі көрсетілген. Қаржылық көмек пен агробизнеске жәрдемдесудің мемлекеттік бағдарламаларын, оның ішінде жаһандық әлеуметтіксаяси және экономикалық процестер жағдайында шоғырландыратын цифрлық технологиялардың рөлі ашылды. Сақтандыру құралдарының бюджет қаражатын бөлу мен пайдаланудың ашықтығын қамтамасыз етуге әсері туралы дәлелдер келтірілген. Аграрлық саладағы сақтандыру құрылымын жаңғырту бойынша ұсыныстар берілді.

Қорытындылар – қазіргі уақытта халықаралық тәжірибеде кең таралған цифрлық трансформацияның жекелеген элементтері игерілуде. «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» Ұлттық компаниясы» АҚ-ның оның әлеуетін ұлғайту, ауыл шаруашылығы өндірушілеріне кешенді бюджеттік қолдау көрсету мүмкін-діктерін кеңейту тұрғысында қатысуын күшейту маңызды. Сыйлықақыны субсидиялау жөніндегі шығыстарды қоса алғанда, ауыл шаруашылығы саласының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар жеткіліксіз және үй шаруашылықтарын қамти отырып, аграрлық секторды мемлекеттік инвестициялау тұжырымдамасын әзірлеуді талап етеді. Ұсынылған шаралардың тиімділігіне ақпараттық қызметті қамтамасыз ету, практиктерді тарта отырып және кейіннен сүйемелдей отырып, нақты кейстерде оқыту, фермерлердің мемлекеттік бастамалардың практикалық әсеріне деген сенімін нығайту кезінде қол жеткізуге болады. Сақтандыру нарығын реттеуге Үйлестірілген көзқарас, жағымсыз салдарды азайтудың тиімді тәсілдері өте маңызды және тәуекелдердің алдын алуға ықпал етеді.

1. Закон Республики Казахстан от 28 октября 2019 года №268-VІ «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам регулирования агропромышленного комплекса и страхования» [Электронный ресурс].-2019.URL: https://www.adilet.zan.kz/rus/docs/Z1900000268 (дата обращения: 03.09. 2025).

2. Индексное страхование полей от избытка влаги [Электронный ресурс].-2025.URL:https://www.qalqan.kezekte.kz/ru/insurance-product/index/info/index-excess-start (дата обращения: 03.09.2025).

3. Опыт России и других стран: как защитить АПК от климатических рисков. РБК+ [Электронный ресурс].– 2025.URL: https://www.chr.plus.rbc.ru/news/684057627a8aa989ee638545 (дата обращения: 03.09.2025).

4. Turysbek, А.К. Agricultural insurance system: review of the experience of developed countries / А.К. Turysbek // Проблемы агрорынка. – 2023. №2.P. 58-166.

5. Анализ системы страхования сельскохозяйственных культур в Узбекистане. Центр экономического анализа и нормирования Республики Каракалпакстан.Нукус: Центр экономического анализа и нормирования Республики Каракалпакстан, 2024. – 90 с.

6. Постановление Правительства РК от 30 декабря 2021 года №960. Концепция развития АПК РК на 2021-2030 гг. [Электронный ресурс].–2021.-URL: https://www.adilet.zan.kz/rus/docs/P2100000960 (дата обращения: 05.09. 2025).

7. Анализ текущей ситуации и подготовка рекомендаций по совершенствованию инструментов страхования в аграрном секторе Казахстана. Аналитический отчет Германо-Казахстанского аграрно-политического диалога.Астана: AgroInsurance International LLC, 2021. 21 с.

8. Закон Республики Казахстан от 8 июля 2005 года №66 «О государственном регулировании развития АПК и сельских территорий». [Электронный ресурс].2025.URL: https://www.adilet.zan.kz/rus/docs/Z050000066_/z050066.htm (дата обращения: 04.09.2025).

9. Кантарбаева, Ш.М. Цифровизация в аграрном секторе Казахстана: риски и пути их преодоления / Ш.М. Кантарбаева, А.Н. Жанбырбаева, С.С. Ибраев // Проблемы агрорынка.2019. – №1. – С. 84–90.

10. Koenig, R. Climate change perception, impact, and adaptation of French farmers: implications for crop insurance development / R. Koenig, M. Brunette // Review of Agricultural, Food and Environmental Studies. – 2024. – Vol. 105.No4 .P. 333-369.

11. Zhang, Zh. Whether the agricultural insurance policy achieves green income growthevidence from the implementation of China’s total cost insurance pilot program. International Journal of Environmental Research and Public Health / Zh. Zhang, H. Xu, Sh. Shan, Q. Liu, Y. Lu. 2022.Vol.19. Issue 2. Article 852. https://www.mdpi.com/1660-4601/19/2/852

12. Kurdyś-Kujawska, A. Determinants of Voluntary Insurance in Agriculture. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio H-O economia / A. Kurdyś-Kujawska.2018.Vol. 52.Issue 1.-P. 109-118. https://journals.umcs.pl/h/article/view/5375/5103

13. Nafi’ah, B.A. TOWS Analysis of Agricultural Insurance in the Application of a Green Economy / B.A. Nafi’ah // Nusantara Science and Technology Proceedings.–2022.-Vol.24.-Issue1. –P.48-153. https://doi.org/10.11594/nstp.2022.2425

14. Torres, P. Digitalisation, social entrepreneurship and national well-being / P.Torres, M.Augusto // Technologecal Forecasting and Social Change, 2020. Vol.161.-Issue 4.Article 120279. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120279.

15. Agricultural Price Index [Electronic resource].2022. Available at: https://www.ibisworld.com/us/bed/agricultural-price-index/4182/ (date of access: 12.09.2025).